Wystąpienia publiczne

W poniższym artykule zostaną poruszone kwestie takie jak: 

  • retoryka;
  • jak przygotować wystąpienie; 
  • jakich błędów unikać;
  • dykcja i wymowa;
  • mowa ciała;
  • jak się pozbyć tremy;
  • cztery warunki dobrej przemowy;
  • zasada złotej trójki;
  • cechy dobrej wypowiedzi;
  • najważniejsze pytania przed wystąpieniem;
  • model komunikowania się. 

 

Retoryka

  • Retoryka to sztuka i umiejętność mówienia. W retoryce liczy się zarówno sposób mówienia i wysławiania się ale także  mówienie w sposób przekonujący.
  • Najważniejszym celem retoryki jest przekonanie innych (słuchaczy) do własnych przekonań. Tego rodzaju przekonywanie nazywamy perswazją i używamy w niej różnego rodzaju argumentów.

Jak przygotować wystąpienie?
Aby przygotować dobrą mowę, musimy ustalić temat na jaki będziemy mówić. Wiele zależy od tego jak przedstawimy nasz temat. Może on mieć formę pytania, prostego zdania lub być bardziej złożony. Ważne, żeby sam temat mógł zaintrygować Waszego słuchacza i skłonić go do przyjścia np. na debatę, w trakcie której wygłosicie Waszą mowę.

Przygotowując przemówienie, czy nawet krótką wypowiedź, najlepiej podzielić je na 4 części:

•wstęp – informujemy słuchaczy o celu swojej wypowiedzi, staramy się wzbudzić ich zainteresowanie, pozyskać przychylność np. za pomocą żartu, dowcipnej uwagi, ciekawego opisu, nawiązania do bieżących wydarzeń, przedstawienie krótkiej prezentacji
•argumentacja – najważniejsza część naszej mowy, to jest miejsce na przedstawienie konkretnych argumentów w sprawie, o której mówicie, a także na odparcie zarzutów przeciwników
•podsumowanie – w tej części staramy się życzliwie nastawić do siebie słuchaczy, podsumowujemy naszą wypowiedź, podkreślamy jeszcze raz najważniejsze argumenty.
• zakończenie  - nasze przemówienie warto zakończyć cytatem, dowcipną maksymą czy też anegdotą (oczywiście powinny one być związane z treścią wygłaszanego przemówienia); warto też podkreślić następstwa wysuniętych propozycji; wypowiedź można zakończyć pytaniem retorycznym lub wysunięciem kontrowersyjnego hasła; warto też podziękować słuchaczom za poświęcony czas.

W trakcie debaty jako organizatorzy będziecie mogli wygłosić wstępne przemówienie, które możecie przygotować wcześniej. Jednak prawdziwe wyzwanie to odnalezienie się w dyskusji, która będzie się toczyć „na żywo”.

W trakcie debaty jako organizatorzy będziecie mogli wygłosić wstępne przemówienie, które możecie przygotować wcześniej. Jednak prawdziwe wyzwanie to odnalezienie się w dyskusji, która będzie się toczyć „na żywo”.

Jakich błędów unikać?
Aby Twoje wystąpienie publiczne było udane unikaj takich błędów jak:

•zastosowanie nietaktownego dowcipu,
•okazanie lekceważenia słuchaczom,
•mówienie o własnym braku znajomości przedmiotu przemówienia,
•zbyt długi wstęp,
•pominięcie wstępu,
•używanie zbyt trudnego języka i fachowych pojęć,
•brak treści – wodolejstwo,
•dwuznaczne wypowiedzi.

 

Dykcja i wymowa

• Pamiętaj, że tekst czytany po cichu będzie się różnił od czytanego głośno – przed wystąpieniem poćwicz głośne czytanie tak, aby oswoić się z własnym głosem.
• Mów językiem literackim, unikaj skrótów, wyrażeń gwarowych, typowo młodzieżowych – pamiętaj, że Twój przekaz musi dotrzeć do wszystkich zgromadzonych, zarówno do uczniów, nauczycieli jak i zaproszonych gości.
• Nie śpiesz się. Mów powoli, z opanowaniem. Pamiętaj aby nie krzyczeć ale także, aby nie mruczeć do siebie pod nosem – słuchacze powinni czuć się komfortowo kiedy mówisz.
• Unikaj przesadnej intonacji. Jeśli uważasz, że coś jest ważne możesz podkreślić to głosem jednak staraj się, aby nie wypadło to sztucznie i patetycznie.
•Wymawiaj wyrazy starannie jednak pamiętaj, aby nie popaść w hiperpoprawność. Mów swobodnie, nie przesadzaj z dokładnym wymawianiem końcówek.
•Unikaj dźwięków typu yyyy czy eeee – jeśli potrzebujesz chwili na oddech lub zastanowienie się po prostu staraj się milczeć w tym czasie.
 

Mowa ciała
Mowa ciała ma znaczny wpływ na to jak postrzegane są nasze wypowiedzi. Pamiętajmy, że nasza wypowiedź w ponad 50% zostanie oceniona przez innych na podstawie naszego zachowania!

Jak się zachować w trakcie mówienia:

  • patrz rozmówcy w oczy, a jeśli przemawiasz do większej liczby osób spoglądaj na różne osoby, nie mów do ściany,
  • nie krzyżuj rąk, taka postawa sprawia że wydasz się zamknięta/zamknięty dla rozmówcy, może on też postrzegać to jako oznakę Twojej słabości,
  • unikaj trzymania rąk w kieszeni – to postawa lekceważenia,
  • staraj się nie gestykulować nadmiernie – to rozprasza słuchaczy,
  • dużo się uśmiechaj – to zawsze wzbudza zaufanie.

Jak się pozbyć tremy? 
Strach przed publicznym przemówieniem dotyczy każdego – zarówno początkujących jak i doświadczonych  mówców. Trema potrafi być niekiedy ogromna, jednak można nauczyć się jak sobie z nią radzić. Gwarancją udanego wystąpienia i zminimalizowania stresu jest dobre przygotowanie się.

Przed wystąpieniem:

•Jeśli nie czujesz się pewnie - zrób sobie notatki, na które zawsze możesz rzucić okiem (ale nie nastawiaj się na czytanie z kartki).
•Dowiedz się do kogo będziesz mówić, jakie osoby będą na spotkaniu, a także z jakich pobudek przychodzą.
•Nadaj swojej wypowiedzi  uporządkowaną strukturę: wstęp, rozwinięcie, zakończenie.
•Zrób próbę, sprawdź czy mieścisz się w określonym czasie. Zadbaj, aby w czasie próby ktoś mógł Cię posłuchać, np. zaufana koleżanka czy kolega.
•Nastaw się pozytywnie do swojego wystąpienia – na pewno sobie poradzisz.
•Uwierz, że słuchacze są do Ciebie pozytywnie nastawieni.
 

Z czego korzystać:
Mówienie „z głowy” – jest zawsze najwyżej cenione przez odbiorów. Mają oni wtedy świadomość, że mówca w pełni panuje nad przemówieniem i naprawdę zna się na tym o czym mówi. Jest to najtrudniejsza forma przemawiania. Jeśli zdecydujemy się na taki sposób prezentacji pamiętajmy, aby nie zjadł na stres, a także abyśmy powiedzieli faktycznie wszystko to, co zaplanowaliśmy. Warto takie wystąpienie wcześniej przećwiczyć.
W przypadku dyskusji niemal zawsze mówimy „z głowy” odpowiadając na gorąco na argumenty przeciwnika. Także tutaj warto jednak pamiętać, aby nasza wypowiedź miała odpowiednią strukturę i była uporządkowana.

Konspekt – to bezpieczny sposób na udane wystąpienie. Mówimy  wtedy „z głowy”, jednak wspieramy się własnymi notatkami czy prezentacją. W ten sposób mamy pewność, że nie zapomnimy o niczym. Takie rozwiązanie zapewni nam też poczucie bezpieczeństwa i świadomość, że nie utkniemy w martwym punkcie. Korzystanie z notatek nie jest źle widziane, a prezentacja może stać się dodatkowym elementem, który uatrakcyjni naszą wypowiedź. Należy jednak pamiętać, że główną postacią jest tutaj mówca - nie może on chować się za przyniesionymi przez siebie materiałami. Także w przypadku dyskusji, kiedy słuchamy wypowiedzi naszych przeciwników warto naszkicować sobie na kartce schemat odpowiedzi czyli wypisać skrótowo to, co będziemy chcieli odpowiedzieć tak, aby o niczym nie zapomnieć.

Czytanie z kartki – to zdecydowanie najgorszy sposób na publiczne wystąpienie. Twoi słuchacze nie będą przekonani do Twoich racji jako prezentowanych przez Ciebie, ponieważ tekst który przeczytasz, równie dobrze mógłby przeczytać każdy. Ta metoda sprawdza się tylko w przypadku odczytów naukowych – mają one jednak innych charakter. Dlatego unikaj czytania z kartki całych wypowiedzi. Ograniczaj czytanie z kartki jedynie do cytatów i danych, które są niezbędne w Twoim przemówieniu.

Cztery warunki dobrej przemowy

•Poprawność – unikaj błędów gramatycznych i składniowych, staraj się, aby Twojej wypowiedzi słuchało się przyjemnie,
•Jasność – język, którym się posługujesz powinien być zrozumiały dla wszystkich, dużą sztuką jest opowiadanie innym o rzeczach których nie znają, tak aby mogli je zrozumieć
•Stosowność – Twoja wypowiedź powinna mieć cel, nie odbiegaj od tematu, pokaż słuchaczom, że do czegoś zmierzasz, a każde wypowiedziane przez Ciebie zdanie jest „po coś”
•Ozdobność – dobre wysławianie się powinno zawierać pomysłowość, płynność, staranność, rozmaitość, poczucie humoru, tak aby zafascynować słuchaczy.
 

Pamiętaj! Na to jak zostaniemy odebrani w trakcie naszej przemowy mają wpływ różne czynniki:

•użycie głosu – jest to jeden z ważniejszych atutów mówcy, od niego zależy bardzo dużo
•pauzy –  robienie odpowiednich przerw i pauz to także sztuka, często trudniejsza, niż mówienie
•akcentowanie – ważne jest wydobycie z całości zdania tego słowa, na którym spoczywa główny sens i cel naszej wypowiedzi, tak aby to właśnie to słowo utkwiło słuchaczom w pamięci
•dykcja – poprawne i stosowne wypowiadanie wyrazów i zdań
•mowa ciała – stanowi bardzo dużą część naszego przekazu, warto nad nią popracować

Zasada złotej trójki
Główna myśl naszej wypowiedzi powinna pojawić się co najmniej 3 razy w ciągu naszego wystąpienia, najlepiej we wstępie, rozwinięciu i zakończeniu.
Dobra kompozycja wypowiedzi powinna wyglądać następująco:
  • powiedz o czym chcesz powiedzieć (wstęp)
  • powiedz to (rozwinięcie)
  • powiedz o czym powiedziałeś/powiedziałaś (zakończenie)
Cehy dobrej wypowiedzi

W czasie wystąpienia:

•Mów wolno i wyraźnie.
• Jasno i zwięźe formułuj swoje myśli.
•Nie szepcz pod nosem, mów głośno.
•Nie używaj skomplikowanych konstrukcji gramatycznych i długich zdań.
•Utrzymuj kontakt wzrokowy z publicznością.
•Dostosuj swój język do odbiorców (mów luźnym językiem do młodzieży, ale używaj oficjalnego języka jeśli przemawiasz np. na spotkaniu z nauczycielami).
•Unikaj wstawiania do swojej wypowiedzi „yy…”, „Nie?” „Wiesz?”.
•Używaj pytań retorycznych.
•Unikaj długich zdań.
•Zmieniaj tempo mówienia.
•Rób pauzy.
•Uśmiechaj się i staraj się pokazać, że jesteś zainteresowany tematem.
•Wpleć w swoją wypowiedź żart, który przyciągnie uwagę publiczności.
•Używaj cytatów.
•Odwołuj się do doświadczenia publiczności.
•Stój prosto, ale nie na baczność, nie kiwaj się.
•Nie zakładaj rąk na klatce piersiowej.
•Dbaj o spójność tego co mówisz z tym jak mówisz (intonacja, szybkość mówienia).
•Gestykuluj, ale dbaj by gesty nie przysłoniły treści Twojej wypowiedzi.
•Na koniec podziękuj za uwagę i zachęć do zadawania pytań.

 

Zwróć uwagę, że powyższy schemat pokazuje, jak ważne jest nadanie swoim myślom właściwego brzmienia, zrozumiałego dla odbiorcy. Przed sformułowaniem komunikatu trzeba się zastanowić: z kim będziemy rozmawiać, w jakim jest wieku, na czym może odbiorcy zależeć, jak może zinterpretować naszą informację. Komunikat należy nadać w taki sposób, aby jak najmniejsza była szansa jego niezrozumienia. 

Zastanów się nad sposobem przekazu informacji, czyli kanałem informacyjnym. Może to być rozmowa twarzą w twarz, wykład, wymiana zdań przez telefon czy internet, ale komunikaty można także przekazywać poprzez różne media: telewizję, prasę i radio.

Icons made by Freepik from www.flaticon.com