Włączanie uczniów w działania

Samorząd to wszyscy uczniowie szkoły. Jeśli jego przedstawiciele mają skutecznie współorganizować życie w szkole i reprezentować uczniów, w ten proces musi być zaangażowana jak największa grupa młodzieży.

Doświadczenie pokazuje, że niski poziom zaangażowania innych – poza wybranymi przedstawicielami – uczniów, jest jedną z głównych przyczyn słabo działającego samorządu. Bez kontaktu z pozostałymi uczniami, korzystania z ich wsparcia, wspólnego wymyślania i szukania rozwiązań, nawet demokratycznie wybrani i pełni zapału przedstawiciele SU
nie będą w stanie zdziałać wiele. Mała aktywność młodzieży jest jedną z największych bolączek zarówno nauczycieli – opiekunów SU, jak i zaangażowanych działaczy samorządu.

W co zaangażować większą grupę uczniów?

Po pierwsze – w przedsięwzięcia i inicjatywy wychodzące od przedstawicieli samorządu uczniowskiego (np. w działania redakcji szkolnej gazetki).

Po drugie – we wspólne podejmowanie decyzji dotyczących wszystkich uczniów (np. konsultowanie planów działania samorządu uczniowskiego lub wybór opiekuna SU).

Po trzecie – w działania różnych kół zainteresowań np. warsztaty teatralne.

Po czwarte – w wolontariat na rzecz różnego rodzaju działań, do których potrzeba pomocy wielu osób.

Po piąte do organizacji wyborów – kandydaci to nie wszystko, potrzebna jest komisja wyborcza, sztaby, kampania pro-frekwencyjna.

Brak zainteresowania uczniów

Z czego może wynikać bierność uczniów? Często nie są oni przyzwyczajeni do możliwości wyrażania własnego zdania. Rozmowy z uczniami pokazują jednak, że najbardziej zniechęcający jest brak poczucia wpływu – Jeśli nikt nie liczy się z moją opinią, jeśli moje działania nie są w stanie nic zmienić, po co mam poświęcać czas, energię i emocje?
Młodzi ludzie chętnie angażują się w działania samorządu, jeśli spełnione są pewne warunki:

  • Uczniowie mają poczucie faktycznego wpływu na swoją sytuację.
  • Uczniowie widzą, że dyskusje i deklaracje przekładają się na realne zmiany w szkole.
  • Młodzi ludzie widzą w proponowanych działaniach szansę rozwoju w dziedzinach, które sami uznają za ciekawe.
  • Młodzi ludzie są odpowiedzialni za efekt swojej pracy.
  • Zaangażowanie uczniów jest dobrowolne.

Nie oczekujmy od kogoś, że będzie angażował się i czuł odpowiedzialny za zadanie, które zostało mu zlecone. Aby pojawiła się ta odpowiedzialność, uczeń musi sam zadecydować, czy i w jaki sposób chce osiągnąć wybrany cel.


Wyobraźmy sobie grupę uczniów, która chce wydawać w szkole gazetę. Ich opiekunka zorganizowała dla nich specjalne warsztaty dziennikarskie. Pierwszy numer okazuje się dużym sukcesem. Uczniowie mogą samodzielnie wybierać tematy, nawet te drażliwe. Gdy pojawiają się wątpliwości, opiekunka gazety rozważa z nimi konsekwencje opublikowania danego artykułu. Zachęca też młodych dziennikarzy do szukania tematów poza szkołą. W okresie wyborów samorządowych gazeta publikuje wywiady ze wszystkimi kandydatami na burmistrza miasta. Wkrótce redakcja otrzymuje nagrodę w ogólnopolskim konkursie gazetek szkolnych. Uczniom udaje się uzyskać zgodę na urządzenie w jednym z pomieszczeń swojej redakcji. Choć uczniowie mają wiele obowiązków, starają się regularnie wydawać swoją gazetę. Co roku, we wrześniu, do redakcji zgłaszają się kolejne osoby, chętne do uzupełnienia składu dziennikarzy.


Uczniowie osiągnęli sukces, ponieważ byli traktowani partnersko. Nikt nie cenzurował ich pomysłów, z drugiej strony czuli się odpowiedzialni za konsekwencje swoich działań. Nauczycielka wspierała ich w trudnych momentach, ale też motywowała do podejmowania nowych wyzwań.