Jak założyć szkolną gazetke?

Jak zabrać się do stworzenia czegoś o czym nie ma się pojęcia i robi po raz pierwszy w życiu? Otóż, wcale nie tak trudno. Dziś mamy już szereg publikacji dotyczących szkolnego dziennikarstwa i organizowanych jest wiele warsztatów, które mogą nam pomóc w stworzeniu szkolnych mediów. Ten tekst napisałam z myślą o nauczycielach - opiekunach szkolnych redakcji i tym sposobem to Wy macie rzadką okazję spojrzeć na sprawę "z drugiej strony".

Kompletujemy zespół

Na ogół dobrze znamy uczniów i potrafimy ocenić ich zdolności. Spróbujmy namówić do pracy redakcyjnej dobre pióra i talenty plastyczne. Nie musimy od razu wyznaczać ról i powierzać zadań. Zacznijmy od rozmowy o wyobrażeniach uczniowskich o pisemku. Można też wywiesić ogłoszenie i poprosić o przybycie na pierwsze spotkanie wszystkich, którzy chcą mieć wpływ na gazetkę. Okaże się, że znajdą się nie tylko ci, którzy umieją pisać i rysować, ale także m.in. dobrzy organizatorzy.

Penetrujemy Internet

Warto pooglądać inne gazetki szkolne (bardzo dobre - Qmamy - znaleźć można na stroniewww.mam.media.pl). Prześledzić stopki redakcyjne i spisać funkcje. Przyjrzeć się poruszanym w gazetkach tematom. Wreszcie - ocenić pisma pod kątem układu tekstów i ilustracji, rysunków czy zdjęć, a także numeracji stron, pagin itd.

Wymyślamy tytuł gazety

Można to zrobić na dwa sposoby: każdy z przyszłych redaktorów proponuje nazwę i w głosowaniu wybieramy najciekawszą lub angażujemy do tego całą szkołę i prosimy o propozycje klasy. Przedstawiamy ogółowi najlepsze i w głosowaniu wybieramy najlepszy. Najważniejsze, by tytuł był w miarę prosty i krótki, łatwy do zapamiętania.

Kilka definicji

Zanim wybierzemy, najlepiej wspólnie z uczniami, redaktora naczelnego i inne funkcje, trzeba młodzieży wyjaśnić, jakie obowiązki spoczywają na członkach redakcji.

redaktor - 1. zajmuje się pisaniem tekstów lub zbieraniem, ocenianiem, opracowywaniem i przygotowywaniem do druku 2. redaguje, opracowuje, przygotowuje.

redaktor działu - Każda redakcja ma strukturę, w skład której wchodzą działy (np: krajowy, zagraniczny, miejski, sportowy, opinii, gospodarczy, wydania weekendowego etc.).

redaktor naczelny - odpowiada za całość czasopisma. Kieruje pracą zespołu dziennikarzy, często odpowiada także za ich przyjmowanie i zwalnianie. W gazetkach szkolnych redaktorem powinien być uczeń, choć bywa, niestety, że mianuje się nim dorosły opiekun redakcji (nazywany żartobliwie nadredaktorem).

redaktor prowadzący - redaktor odpowiedzialny za jedno wydanie gazety, czasopisma. W gazetkach szkolnych rzadko się zdarza, by kolejny numer miał różnych redaktorów prowadzących. Tę funkcję na ogół sprawuje redaktor naczelny.

redaktor techniczny - odpowiedzialny za stronę techniczną procesu wydawniczego, kontroluje dział graficzny, nadzoruje prace DTP (desktop publishing, przygotowywanie publikacji za pomocą komputera).

sekretarz redakcji - organizuje pracę całej redakcji, zatwierdza do druku wszystkie strony, często jest odpowiedzialny za stronę językową gazety. Utrzymuje także kontakt z czytelnikami, odpowiadając na ich listy, e-maile.

Być może warto też stworzyć inne funkcje, np. fotoreportera czy grafika. A ponieważ nie wiemy jeszcze, czy uczniami powoduje autentyczne zainteresowanie czy słomiany zapał, proponujemy wybór kolegium redakcyjnego na próbne dwa czy trzy miesiące.

Skład komputerowy

Możemy wykorzystać możliwości, jakie daje nam Fundacja Nowe Media - gotowe makiety, do których "wrzucamy" teksty i zdjęcia czy rysunki. Można się też posłużyć programami do składania gazetek: od najprostszego Worda przez Publishera, aż po wysoce specjalistyczny Page Maker. Powinniśmy przemyśleć kształt naszej gazetki: jaki będzie miała format, ile liczyć stron, które strony przeznaczymy na ważniejsze informacje, a które na własną twórczość i rozrywkę.

Podpowiedzmy uczniom, że nie należy się bawić w gazetce czcionkami. Wybierzmy te, które najlepiej nadają się do czytania, z szeryfami, i niech nie będzie ich za dużo, najlepiej 2 - 3 podstawowe.

Zwróćmy uwagę na kształt tekstów w innych gazetkach bądź "dorosłych" pismach: wielkość tytułów, leady, podtytuły, śródtytuły w tekstach długich, sposób zamieszczania zdjęć i innych elementów graficznych, miejsce na podpis autora, podpisywanie zdjęć i rysunków, a także komiksów, wreszcie kropeczkę kończącą każdy tekst. I podpis autora, imię i nazwisko - nie należy się wstydzić napisanych tekstów i trzeba brać za nie odpowiedzialność. W sytuacji, gdy trzeba autora ukryć, podpisujemy go pseudonimem lub używamy sformułowania: "nazwisko znane redakcji". Nie drukujemy anonimów i paszkwili, a także tekstów z wulgaryzmami.

Kształt gazety

Na stronie tytułowej musi się znajdować pod tytułem nazwa szkoły i numer kolejnego wydania z nazwą miesiąca i roku wydania. Resztę strony komponujemy według własnego pomysłu. Może to być tylko zdjęcie, zdjęcie z tytułami najciekawszych - zdaniem redakcji - tekstów z zaznaczeniem strony, na której się znajdują albo niewielki obrazek (zdjęcie, rysunek) z fragmentami najciekawszych dwóch - trzech tekstów i obok spisem treści.

Druga strona, to miejsce na "wstępniaka" kierowanego do czytelników przez naczelnego. Wystarczy kilka zaledwie zdań.

Na tej samej stronie można umieścić stopkę redakcyjną (ale także na przedostatniej lub ostatniej) z najważniejszymi danymi: nazwiskiem redaktora naczelnego, jego zastępcy i innych funkcyjnych redaktorów pisma, nazwiskiem dorosłego opiekuna redakcji, nazwą i adresem szkoły (z numerem telefonu i adresem e-mailowym oraz stroną internetową), liczbą nakładu i kolejnym numerem. Pod danymi warto umieścić zastrzeżenie co do długości tekstów nadsyłanych przez czytelników, języka, jakim powinni się posługiwać czy konieczności podpisywania artykułów. Wiele czasopism umieszcza też takie zdanie: "Niezamówionych artykułów redakcja nie zwraca".

Na trzeciej stronie znajdują się zwykle najistotniejsze wiadomości. Wiąże się to z pierwszym odruchem czytającego. To pierwsza ze stron, jakie otwieramy.

Środkowe strony zarezerwowane są na fotoreportaże, tu najłatwiej umieścić kilka zdjęć czy rysunków i stworzyć opowieść, podpisując materiał. Na końcowych stronach zamieszczamy teksty mniej ważne, rozrywkowe: anegdoty z lekcji, krzyżówki, ankiety i konkursy. Na sport pozostawiamy osobne strony.

Finansowanie gazetek

Opiekun gazetki z pewnością martwić się będzie brakiem funduszy na realizację tego pomysłu. Gdzie ich szukać? Najprościej uzgodnić z dyrektorem szkoły, że będzie on finansował każdorazowe wydanie pisemka w określonej liczbie egzemplarzy. Wesprzeć może też Rada Rodziców. Ponieważ nie we wszystkich szkołach się to udaje pozostają rodzice i lokalne firmy oraz władze gminy. Warto pomyśleć, zanim zaczniemy z nimi rozmawiać - jaką korzyść może im dać wsparcie gazetki.

Czas na nasze pismo

Prace redakcyjne zaczynamy od ustalenia - kto pisze, rysuje, fotografuje. Wyznaczamy też tzw. deadline, czyli nieprzekraczalny termin zakończenia prac nad zadaniami przez uczniów. Nie jest to łatwe na początku - uczniowie piszą dłuższe teksty niż zostało ustalone, albo... nie dotrzymują terminów. System pracy jednak trzeba sobie wypracować choć potrzebny jest na to czas.

W końcu teksty są gotowe, ilustracje także - czas na skład. Trwa godzinami, zanim wszystko ułoży się tak, jak trzeba. Byłoby dobrze, aby każdy redaktor gazetki zobaczył, ile trudu musi się włożyć w wypełnianie stron i ile problemów pojawia się, gdy tekst jest dłuższy niż ustalono wcześniej.

Poszukiwanie tematów

Pomysłów jest bez liku - wymienię tylko kilka: uczestnictwo w wydarzeniach szkolnych, udział w imprezach lokalnych, działalność charytatywna, zacieśnianie więzów i tworzenie redakcyjnej tradycji (uroczyste włączanie w poczet członków redakcji nowych redaktorów, pożegnanie odchodzących, identyfikatory, legitymacje, spotkania z okazji Wigilii, a także rocznic gazetowych, np. setnego wydania, zapraszanie byłych gazetkowiczów), przyjmowanie na spotkania młodszych klas (korespondencja na łamach gazetki), współpraca z dyrektorem (komentarze), wycieczki do redakcji gazet lokalnych, udział w warsztatach dziennikarskich, własna twórczość: poezja, proza, rysunki, omawianie problemów nurtujących młodzież.

Pozyskać czytelnika!

Warto stworzyć skrzynkę kontaktową, która będzie miejsce kontaktu redakcji i czytelników. Przy tej skrzynce możemy rozdawać nagrody za rozwiązanie krzyżówki, rozmawiać z czytelnikami.

Jak zachęcać do czytania gazetki?

Na szkolnej tablicy informacyjnej powiadamiać uczniów o tym, co się w redakcji dzieje, organizować akcje promocyjne, dodawać do gazetki gadżety - jak to robią gazety dorosłych, atrakcyjnie pisać o ciekawych postaciach uczących się w szkole - to zawsze przyciągnie uwagę przynajmniej kolegów z klasy, wreszcie - sprzedawać gazetkę rodzicom przed zebraniami - oni są bardzo ciekawi tego, co się w szkole dzieje. Skuteczne jest także zachęcanie do pisania dorosłych: pedagoga czy psychologa szkolnego (mają doskonałą okazję do wyjaśniania spraw związanych np. z dojrzewaniem), rodziców (jedna z mam przytaczała kapitalne anegdoty ze lat szkolnych), czy dyrektora szkoły.

Po jakimś czasie

Konkursy gazet szkolnych to miejsce porównywania swojej pracy z innymi. Jeżeli znajdziemy okazję do takich porównań, lepiej będziemy dostrzegać, co można w gazetce poprawić: może zmienić jej charakter, dodać schemat lub wykres albo tabelkę z danymi uzupełniającymi treść, powiększyć zdjęcie lub oblać go tekstem itd. Jednym słowem - organizowanie szkolnej redakcji już nie jest trudne, można się spokojnie zacząć w to bawić. I specjalnie użyłam tu tego słowa, bo to ma być zabawa. A że z poważnymi treściami...

Elżbieta Sura
Artkył pochodzi ze strony http://www.znam.media.pl/w-redakcji/24