Dyskusja "za i przeciw"

Na czym polega dyskusja "za i przeciw"?

W dyskusji za i przeciw biorą udział dwie grupy uczestników oraz moderator. Temat debaty powinien być tak sformułowany, żeby wzbudzał odmienne zdania, dobrze gdy jest trochę kontrowersyjny (np. "Wyboru opiekuna samorządu uczniowskiego powinien dokonywać dyrektor szkoły"). Jedna z grup jest zwolennikami danej tezy, druga - przeciwnikami.

Możliwe są dwie odmiany tej dyskusji - uczestnicy po uprzednim przygotowaniu się do debaty, zapoznaniu z materiałami dotyczącymi dyskusji, losują, jaką stronę będą reprezentować, tuż przed rozpoczęciem dyskusji.
Uczestnicy mogą od początku deklarować po której stronie się opowiedzą w dyskusji i przygotowywać do obrony swojego stanowiska.

Jak przeprowadzić dyskusję "za i przeciw"
Należy najpierw określić temat debaty. Następnie wybrać uczestników oraz moderatora. Żeby ten typ debaty przebiegł sprawnie, nie powinno w niej uczestniczyć więcej niż 30 osób + moderator. Niezależnie od tego, czy uczestnicy sami decydują, jaką stronę będą reprezentować, czy też nie - powinni otrzymać materiały dotyczące tematu i przygotować się do dyskusji.

Istotne jest też dobre przygotowanie moderatora, który powinien pilnować aby obie grupy przestrzegały zasad kulturalnej dyskusji, trzymały się tematu, zabierały głos równomiernie, nie przekraczały czasu przeznaczonego na wypowiedź.

Uczestnicy mogą siedzieć po przeciwnej stronie sali, jednak dobre jest także ustawienie krzeseł w okręgu - dzięki czemu nie tworzymy dwóch "wrogich" stronnictw na sali.

Zalety i wady dyskusji "za i przeciw"

Dyskusja "za i przeciw" ma następujące zalety:

  • kształcenie umiejętności argumentacji,
  • rozwijanie umiejętności twórczego i krytycznego myślenia,
  • wspomaganie procesów demokratyzacyjnych w szkole,
  • umożliwianie lepszego zrozumienia podejmowanych decyzji,
  • tworzenie poczucia współodpowiedzialności za przyjęte rozwiązania.

Uczestnicy muszą być dobrze przygotowani merytorycznie, zgłębić dyskutowany temat - jeśli ten warunek nie zostanie spełniony, dyskusja może być nieudana.

W tym rodzaju debaty nie może wziąć udziału więcej niż ok. 30 osób - w przypadku większej liczby uczestników może być ciężko dojść do konkretnych wniosków.

Debata "za i przeciw" niesie ze sobą również pewne zagrożenia, którym może zapobiec dobre przygotowanie moderatora i zrozumienie zasad debaty przez uczestników:

  • jedna ze stron może czuć się przegrana
  • jedna ze stron może być niezadowolona z decyzji obserwatorów
  • uczniowie mogą nie identyfikować się ze stanowiskiem, którego muszą bronić
  • mogą pojawić się negatywne emocje związane z tematem
  • może pojawić się niezdrowa rywalizacja

Inny z wariantów debaty „za i przeciw” to debata oksfordzka, która posiada ściśle określone reguły.

Członkowie obu ekip powinni siedzieć naprzeciw siebie, słuchacze-zwolennicy ich tez - za nimi. Na ławach ustawionych prostopadle do debatujących stron zasiadają słuchacze niezdecydowani. W przeciwległym końcu sali, najlepiej na podwyższeniu zasiadają marszałek i sekretarz debaty. Uczestnicy mogą zmieniać miejsca tylko w przerwach pomiędzy wystąpieniami.

  •  Temat powinien być sformułowany w czytelny i jednoznaczny sposób.
  •  Uczestnicy zabierają głos na przemian, zawsze rozpoczyna przedstawiciel zespołu broniącego tezy.
  •  W czasie debaty głos mogą zabierać słuchacze, jasno określając, którego punktu widzenia bronią, mogą również zadawać pytania.
  •  Wybrany wcześniej marszałek pilnuje przestrzegania czasu wypowiedzi.
  •  Kulminacyjny moment dyskusji to głosowanie - słuchacze decydują wtedy, która teza była prezentowana w bardziej przekonywający sposób.


Materiały o debatach udostępnione dzięki uprzejmości Stowarzyszenia Spotkania dla Edukacji i Kultury. Powstały w ramach programu "Free2choose - debaty dylematy" organizowanego ze wsparciem partnerów.